||om tat sat||

Sloka Text in Devenagari, Kannada, Gujarati, Telugu, English
||ఓమ్ తత్ సత్||
శ్రీ భగవానువాచ
మయ్యాసక్త మనాః పార్థ యోగం యుఞ్జన్మదాశ్రయః|
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తత్ శృణు||1||

"Oh Partha, having mind fixed on Me and taking refuge in Me, hear from Me now how you may know Me fully without any doubt while practicing yoga." ||1||

శ్రీకృష్ణ పరబ్రహ్మనే నమః
భగవద్గీత
సప్తమోఽధ్యాయః
విజ్ఞానయోగము

This chapter is called the Yoga of Vijnyana or the Vijnyana Yoga. Vijnyana means special knowledge based on enquiry and experience. The subject of this chapter is the knowledge of how to fix one's mind on Brahman and meditate on Him. This is a special knowledge that arises through mature enquiry.

Here two questions may come to mind: How does one fix the mind on Bhagavan or Brahman? On what form of Bhagavan should one meditate? Arjuna did not ask these questions, but Krishna himself decides to elaborate on them.

Sloka 1
శ్రీభగవానువాచ.

మయ్యాసక్త మనాః పార్థ యోగం యుఞ్జన్మదాశ్రయః|
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తత్ శృణు||1||

స|| హే పార్థ ! మయి ఆసక్తమనాః మదాశ్రయః యోగం యుఞ్జన్ అసంశయమ్ సమగ్రం యథా మాం జ్ఞాస్యసి తత్ శృణు ||1||

Sloka meanings:

మయ్యాసక్త మనాః పార్థ - O Partha with a mind fixed on me ,
మదాశ్రయః - having taken refuge in Me,
యోగం యుఞ్జన్ - practicing Yoga
అసంశయం సమగ్రం - without any doubt, fully
మాం యథా జ్ఞాస్యసి - how you may know me
తత్ శృణు - that you hear.

Sloka summary:

"Oh Partha, having mind fixed on Me and taking refuge in Me, hear from Me now how you may know Me fully without any doubt while practicing yoga." ||1||

Krishna is saying, "I will tell you, without doubt, how you may know me (Brahman) fully." The assurance, "without doubt", in the very first sloka evokes curiosity as to what Krishna might teach.

At the end of Dhyana Yoga (Chapter 6) Krishna says:

యోగినామపి సర్వేషాం మద్గతేనాన్తరాత్మనా |
శ్రద్ధవాన్ భజతే యో మాం స మే యుక్తతమో మతః ||6.47||

"O Arjuna! The one who has faith in Me and meditates on Me is the greatest even among those who perform penance or those who follow the path of knowledge."

This means that knowing "Me", Bhagavan, fully is the easiest path to Moksha. How to know Bhagavan fully is the immediate question. Krishna gives the answer here.

Sloka 2

శ్లో|| జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానం ఇదం వక్ష్యామ్యశేషతః|
యత్ జ్ఞాత్వా నేహ భూయో న్యజ్ఞాఽతవ్యమవశిష్యతే ||2||

స|| యత్ జ్ఞాత్వా ఇహ భూయః జ్ఞాతవ్యం అన్యత్ న అవశిష్యతే ఇదం స విజ్ఞానమ్ జ్ఞానమ్ అశేషతః తే వక్ష్యామి ||2||

Sloka meanings:

" యత్ జ్ఞాత్వా ఇహ " - knowing which in this world
" న జ్ఞాతవ్యం అవశిష్యతే"- there is nothing else that is fit to know
What kind of knowledge is that ?,
" ఇదం స విజ్ఞానం జ్ఞానమ్" - this knowledge combined with realization.
వక్ష్యామ్యశేషతః- అశేషతః వక్ష్యామి- I shall tell (you) fully.

Sloka summary:

"I shall tell you fully this knowledge combined with realization, knowing which, in this world, there is nothing else that is fit to know." ||2||

The Upanishads are dialogs between a Guru and his disciple. The disciple asks his Guru to tell him what, knowing nothing else, needs to be known. In this sloka, the same thought is presented, but with one difference: Here, the teacher is ready to tell the answer without even being asked.

This "సవిజ్ఞానం జ్ఞానమ్" means knowledge which is Inclusive of experiencing that knowledge or realization of that knowledge. The specialty of this knowledge is elaborated in Sloka 3.

Sloka 3

శ్లో|| మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే |
యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః||3||

స|| మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిత్ సిద్ధయే యతతి | యతతానాం సిద్ధానాం అపి కశ్చిత్ మాం తత్త్వతః వేత్తి ||3||

Sloka meanings:

మనుష్యాణాం సహస్రేషు - among thousands of men,
కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే - కశ్చిత్ సిద్ధయే యతతి.
a rare one tries for perfection( Siddhi).
యతతాం అపి సిద్ధానాం - even among those who are seeking perfection
కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః- కశ్చిత్ మాం తత్త్వతః వేత్తి
a rare one is knowing me fully in reality

Sloka summary:

"Among thousands of men, a rare one tries for perfection (Siddhi). Even among those who are seeking perfection, a rare one is knows Me fully in reality." ||3||

This kind of knowledge realization is not possible for all. Among thousands, a rare one has that intent. Amongst those who have the intent, a rare one really experiences this realization. Self-realization is not known by being taught. It is possible only through diligent effort, control of the senses, renunciation, and control of the mind. Krishna says that he will teach Arjuna such knowledge. Now Krishna teaches the nature of the Supreme.

Sloka 4

భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనోబుద్ధిరేవచ |
అహంకార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా ||4||

స|| భూమిః ఆపః అనలః ఖమ్ మనః బుద్ధిః అహంకార ఏవచ ఇతి ఇయం మే అష్టధా భిన్నా ప్రకృతిః ||4||

Sloka meanings:

భూమిరాపోఽనలో వాయుః - భూమిః ఆపః అనిలః వాయుః
earth, water, fire, and air ,
ఖం మనోబుద్ధిః - ఖం మనః బుద్దిః - space, mind, and intellect
అహంకార ఏవ చ - ego too
ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా - ఇయం మే అష్టధా భిన్న ప్రకృతిః ఇతి -
these constitute my eightfold nature

Sloka summary:

"Earth, water, fire, air, space, mind, intellect and ego too,
these constitute my eightfold nature." ||4||

Here, Krishna is elaborating the elements as the gross nature ( అపర) of the Supreme. పర means perfect. అపర means not perfect or imperfect. This imperfect nature leads to worldly entanglements. The earth, water, fire, air, and space are known as inanimate or unintelligent (జడ). The mind, intellect, and ego are also in animate or unintelligent (జడ). These are all అపర. What is not అపర is పర, that is superior.

Krishna talks about the superior nature in the sloka 5
.

Sloka 5

అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్|
జీవభూతం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్ ||5||

స|| మహాబాహో ఇయం అపరా ఇతః తు అన్యాం యయా ఇదం జగత్ ధార్యతే (తామ్) జీవభూతామ్ మే ప్రకృతిమ్ పరాం విత్థి||5||

Sloka meanings:

అపరేయమితస్త్వన్యాం - అపరా ఇయం ఇతః తు అన్యాం
ఇయం అపరా| ఇతః తు అన్యాం
This is inferior. The one different from this (is)
ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ - మే పరామ్ ప్రకృతిం విద్ధి
know that as my superior nature.
యయేదం ధార్యతే జగత్ - యయా ఇదం జగత్ ధార్యతే-
By that the whole world is being maintained
జీవభూతం- it is the form of Jiva ( sentient or intelligent by nature)
మే ప్రకృతిం- my nature
పరామ్ ( విద్ధి) - know that as the superior one

Sloka summary:

"The eightfold nature is inferior. The one different from this, know that as My superior nature. By that, the whole world is being maintained, and it is in the form of the Jiva (individual soul)." ||5||

Who is the origin of this world?
That is explained in Sloka 6 .

6 వ శ్లోకము.

ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ |
అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రళయస్తథా ||6||

స|| సర్వాణి భూతాని ఏతద్యోనీని ఇతి ఉపధారయ | అహమ్ కృత్స్నస్య జగతః పభవః తథా ప్రళయః ||6||

Sloka meanings:

సర్వాణి భూతాని - all beings
ఏతద్యోనీని - ఏతత్ యోనీని
have these as the source.
ఇతి ఉపధారయ - know that for certain.
అహమ్ కృత్స్నస్య జగతః - this whole universe
అహమ్ ప్రభవః ప్రళయస్తథా - I am the source as well as its dissolution

Sloka summary:

"Know for certain that all beings have these as the source. I am the source as well the dissolution of this entire universe." ||6||

These two, the lower and higher natures, are the source of all beings. This extends to the Supreme Being, the source of both the creation and dissolution of the whole universe.

Sloka 7

శ్రీభగవానువాచ
మత్తః పరతరం నాన్యత్కించిదస్తి ధనంజయ |
మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణి గణాఇవ||7||

స|| హే ధనంజయ ! మత్తః పరతరం కించిత్ అపి న అస్తి | సూత్రే మణిగణాఇవ మయి ఇదం సర్వం ప్రోతమ్ ||7||

Sloka meanings:

మత్తః పరతరం - different from Me
నాన్యత్కించిదస్తి- న అన్యత్ కించిత్ అస్తి - there is no other thing
మయి సర్వమిదం ప్రోతం - all these were strung ( together) .
సూత్రే మణి గణాఇవ- like pearls on a string

Sloka summary:

"There is nothing else different from Me. Everything is strung together in Me like the pearls on a string." ||7||

Here, the simile for the Supreme Being is the string for a necklace of pearls. The necklace cannot hold together without the string. The whole universe too is held together with the support of the Supreme Being. Nothing can exist without the Supreme Being. This is elaborated in slokas 8, 9 and 10.

Sloka 8

శ్రీభగవానువాచ
రసోఽహమప్సు కౌన్తేయ ప్రభాస్మి శశి సూర్యయోః|
ప్రణవః సర్వ వేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు||8||

స|| హే కౌన్తేయ ! అప్సు రసః| శశి సూర్యయోః పభా| సర్వవేదేషు ప్రణవః |ఖే శబ్దః | నృషు పౌరుషం అపి ||8||

Sloka meanings:

రసోఽహమప్సు కౌన్తేయ - కౌన్తేయ అప్సు అహం రసః
Kaunteya, I am the essence of water
ప్రభాస్మి శశి సూర్యయోః- light in the Sun and the Moon.
ప్రణవః సర్వ వేదేషు - that letter (om) in all Vedas.
శబ్దః ఖే - sound in the Space .
పౌరుషం నృషు- manhood among men

Sloka summary:

"Kaunteya, I am the essence of water, the light in the Sun and the Moon, that letter (om) in all the Vedas, the sound in Space, as well as the manhood among men." ||8||

Sloka 9

పుణ్యో గన్ధః పృథివ్యాం చ తేజశాస్మి విభావసౌ |
జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు||9||

స|| పృథివ్యాం పుణ్యః గన్ధః చ | విభావసౌ తేజః చ అస్మి | సర్వభూతేషు జీవనమ్ ! తపస్విషు తపః చ అస్మి||9||

Sloka meanings:

పుణ్యో గన్ధః పృథివ్యాం - The fragrant smell in the earth
తేజశాస్మి విభావసౌ - luster in the fire,
జీవనం సర్వభూతేషు - life in al beings
తపశ్చాస్మి తపస్విషు- austerity among the ascetics. .

Sloka summary:

"I am the fragrant smell in the earth, the luster in the Fire, the life in all beings, and austerity among the ascetics." ||9||

Sloka 10

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్|
బుద్ధిర్బుద్ధి మతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ ||10||

స|| హే పార్థ ! మామ్ సర్వ భూతానాం సనాతనమ్ బీజః విద్ధి |హం బుద్ధిమతాం బుద్ధిః | తేజస్వినాం తేజః అస్మి ||10||

Sloka meanings:

సనాతనమ్ బీజం మాం సర్వభూతానాం –
among all beings know me as the ancient seed
విద్ధి పార్థ - Partha know that
బుద్ధిర్బుద్ధి మతామస్మి - intellect of the intellectuals
తేజస్తేజస్వినామహమ్- splendor of the splendorous

Sloka summary:

"Among all beings, know Me as the ancient seed, intellect of the intellectuals.
The splendor of splendorous." ||10||

Sloka 11

బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్|
ధర్నావిరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ ||11||

స|| భరతర్షభ ! అహం బలవతామ్ కామరాగ వివర్జితమ్ బలమ్ | భూతేషు ధర్మావిరుద్ధః కామః అస్మి ||11||

Sloka meanings:

బలం బలవతాం చాహం - might of the mighty
కామరాగవివర్జితమ్- devoid of desire and passion
ధర్నావిరుద్ధో భూతేషు - among the beings not opposed to righteousness.
కామోఽస్మి భరతర్షభ - I am the desire

Sloka summary:

"Bhatarshabha! I am the might of the mighty, devoid of desire and passion. I am the desire not opposed to righteousness among men." ||11||
.
Sloka 12

యే చైవ సాత్వికా భావా రాజసా స్తామసాశ్చయే |
మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి ||12||

స|| సాత్వికాః భావాః యే రాజసాః చ తామసాః చ యే తాన్ మత్తః ఏవ ఇతి విద్ధి | తు తేషు అహమ్ న |తే మయి సన్తి ||12||

Sloka meanings:

యే చైవ సాత్వికా భావా - these mental states created by Sattva Guna,
రాజసా స్తామసాశ్చయే - as well as Rajo and Tamo Gunas,
మత్త ఏవేతి - they are Mine alone
తాన్విద్ధి - that you know
న త్వహం తేషు - I am not in them
న తే మయి - They are in me .

Sloka summary:

"Know that these mental states created by Sattva Guna, as well as Rajo and Tamo Gunas, they are Mine alone. I am not in them. They are in Me." ||12||

These Gunas, though created by Bhagavan, are in Bhagavan. He is not in them.

Sloka 13

త్రిభిర్గుణమయైర్భావైభిః సర్వమిదం జగత్ |
మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్ ||13||

స|| ఏభిః త్రిభిః గుణమయైః భావైభిః సర్వం ఇదం జగత్ మోహితం |ఏభ్యః పరం అవ్యయమ్ మాం న అభిజానాతి ||13||

Sloka meanings:

త్రిభిర్గుణమయైర్భావైభిః - త్రిభిః గుణమయైః భావైభిః
With the mental states created by these three Gunas
సర్వం ఇదం జగత్ మోహితం - this whole world is mesmerized (deluded by Maya)
ఏభ్యః - From these,
పరం అవ్యయమ్ మాం - the undecaying form of Me
న అభిజానాతి - not able to know.

Sloka summary:

"With the mental states created by these three Gunas, this whole world is mesmerized (it is in Maya). From these mental states, it is not able to know the undecaying form of Me." ||13||

In Karma yoga, Arjuna asks why it is that man, knowing everything, still runs to commit sin as though he was forced. Krishna replies that it is because man's nature is controlled by Rajo, Tamo, and Sattva Gunas. People whose minds are clouded by these Gunas move away from the right course of action. Can one overcome these Gunas? Krishna answers this question in sloka 14.

Sloka 14

శ్రీభగవానువాచ:
దైవీ హ్యేషాగుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా |
మామేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే ||14||

స|| హి దైవీ గుణమయీ ఏషా మమ మాయా దురత్యయా | మాం ఏవ యే ప్రపద్యన్తే తే ఏతామ్ మాయాం తరన్తి ||14||

Sloka meanings:

దైవీ - divine power
గుణమయీ- consisting of three Gunas
మమ ఏషా మాయా దురత్యయా - this Maya of Mine is difficult to cross.
మామేవ యే ప్రపద్యంతే - those who take refuge in Me
తే ఏతాం మాయామ్ తరన్తి - they will cross over this Maya easily.

Sloka summary:

"Maya, this divine power of Mine consisting of the Three Gunas, is difficult to overcome. Those who take refuge in Me will cross over this Maya easily." ||14||
.
Man can overcome his nature only when he brings the Rajo, Tamo and Sattva Gunas under control using his mind and intellect. When he has that control, he can wholly surrender to the Bhagavan, thus overcoming Maya. Sankara says in his commentary that the question of why everybody does not take refuge in Him is answered in sloka 15.

Sloka 15

శ్రీభగవానువాచ:
న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యన్తే నరాధమాః|
మాయయాఽపహృత జ్ఞానా అసురం భావమాశ్రితాః ||15||

Sloka meanings:

స|| దుష్కృతినః మూఢాః మాయయా అపహృత జ్ఞానాః |అసురం భావం ఆశ్రితాః |నరాధమాః మామ్ న ప్రపద్యన్తే ||15||

దుష్కృతినః- పాపులు - sinners
మూఢాః - మూఢులు deluded ones
నరాధమాః - evil doers
మాయయా అపహృత జ్ఞానాః - those who have been robbed of knowledge
అసుర భావమ్ ఆశ్రితాః - people with demoniac attitude
నమాం ప్రపద్యన్తే- do not take refuge in Me.

Sloka summary:

"Sinners, deluded ones, evil doers, those who have been robbed of knowledge, and people with a demoniac attitude do not take refuge in Me." ||15||

In reality, stuck in Maya, they won't even get a thought of the Supreme Being.
Who then are the people who get the inspiration to seek refuge in Him? This we hear in sloka 16.

Sloka 16.

చతుర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున |
ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థారీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ ||16||

స|| భరతర్షభ ! ఆర్తః జిజ్ఞాసుః అర్థార్థీ జ్ఞానీ చ చతుర్విధాః సుకృతినః జనాః మామ్ భజన్తే ||16||

Sloka meanings:

ఆర్తః - the one who is afflicted
జిజ్ఞాసుః - the seeker of knowledge
అర్థార్థీ - the seeker of wealth
జ్ఞానీ - the one who knows .
చతుర్విధాః సుకృతినః జనాః - the four types of people with merits
మామ్ భజన్తే - (they) adore Me.

Sloka summary:

"The one who is afflicted, the seeker of knowledge, the seeker of wealth, the one who knows, these four types of people with merits adore Me." ||16||

Sloka 17

తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే |
ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థం అహం స చ మమ ప్రియః ||17||

స|| తేషాం నిత్యయుక్తః ఏక భక్తః జ్ఞానీ విశిష్యతే | జ్ఞానినః అహం అత్యర్థం ప్రియః హి ! సః చ మమ ప్రియః ||17||

Sloka meanings:

తేషాం నిత్యయుక్తః -
among them the one who is imbued with steadfastness,
ఏక భక్తిః ,with one pointed devotion
జ్ఞానీ విశిష్యతే - the knowledgeable one excels.
జ్ఞానినః అహం అత్యర్థం ప్రియః హి-
I am very much dear to the man of Knowledge,
సః చ మమ ప్రియః - He too is dear to Me.
.
Sloka summary:

"Among them, the knowledgeable one excels, as he is imbued with steadfastness and one pointed devotion. I am very much dear to the man of Knowledge. He too is dear to Me." ||17||

We hear more about Jnyani in Sloka 18.

Sloka 18.

ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీత్వాత్మైవ మే మతమ్ |
ఆస్థితః స హియుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్ ||18||

స|| ఏతే సర్వే ఉదారాః ఏవ | జ్ఞానీతు ఆత్మ ఏవ ఇతి మే మతః|హి సః యుక్తాత్మా (సన్) మాంఏవ అనుత్తమామ్ గతిం ఆస్థితః ||18||

Sloka meanings:

ఉదారాః సర్వ ఏవైతే - ఏతే సర్వే ఉదారః ఏవ
these are all people of merit .
జ్ఞానీత్వాత్మైవ మే మతమ్ - జ్ఞానీతు ఆత్మఏవ మే మతమ్|
But I deem the man of Knowledge is My very Self.
స హి యుక్తాత్మా - with his mind absorbed in Me
మామేవానుత్తమాం గతిమ్ - మాం ఏవ అనుత్తమాం గతిం-
has considered Me as the supreme goal
ఆస్థితః- accepted.

Sloka summary:

"These are all people of merit. But I deem the man of Knowledge as My very Self. With his mind absorbed in Me, he has accepted Me as the supreme goal." ||18||

Sloka 19

బహూనాం జన్మనామన్తే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే |
వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా దుర్లభః ||19||

స|| బహూనాం జన్మనామ్ అన్తే జ్ఞానవాన్ (సన్) సర్వం వాసుదేవః ఇతి మామ్ ప్రపద్యతే | సః మహాత్మా సుదుర్లభః ||19||

Sloka meanings:

బహూనాం జన్మనామన్తే - at the end of many births
జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే - the man of Knowledge realizes Me
వాసుదేవః సర్వమితి - Vasudeva is all
స మహాత్మా దుర్లభః- such a great soul is extremely rare.

Sloka summary:

"At the end of many births, the man of Knowledge realizes Me with the Knowledge, 'Vasudeva is all.' Such a great soul is rare." ||19||

We know about the Jnyani, the man of Knowledge. It is worthwhile to review what we know about this man.

Starting with a stratum of the separate Self and the Supreme Being, the Jnyani reaches a stage of attaining Yoga through constant enquiry, overcoming the egocentric self, through action free of fruits, and overcoming the three Gunas. In that state the Jnyani realizes the Self as being the Supreme. To attain this stage, it may take many births of constant devotion. Among man, only a rare one attains such Self-realization. But some may resort to other Deities. We hear about that in sloka 20.

20 వ శ్లోకము.

కామైస్తెస్తెర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యన్తేఽన్యదేవతాః |
తం తం నియమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాస్స్వయా ||20||

స|| స్వయా ప్రకృత్యా నియతాః తైః తైః కామైః హృతజ్ఞానాః తం తం నియమమ్ అస్థాయ అన్యదేవతాః ప్రపద్యన్తే ||20||

Sloka meanings:

స్వయా ప్రకృత్యా నియతాః - under the guidance of their nature
కామైస్తెస్తెర్హృతజ్ఞానాః- కామైః తైః తైః హృత జ్ఞానాః
the people who had their minds/knowledge stolen away
ప్రపద్యన్తేఽన్యదేవతాః- worship other Deities.

Sloka summary:

"Under the guidance of their nature, the people who had their minds/knowledge stolen away worship other deities." ||20||

Sloka 21

యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి |
తస్య తస్యచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్ ||21||

స|| యః యః భక్తః యామ్ యామ్ తనుం స్రద్ధయా అర్చితుం ఇచ్ఛతి తస్య తస్య శ్రద్ధామ్ అచలామ్ విదధామి ||21||

Sloka meanings:

యో యో యాం యాం తనుం భక్తః -
whichever form of a Deity, which ever devotee
శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి- శ్రద్ధయా అర్చితుం ఇచ్ఛతి-
with faith wants to worship
తస్త తస్యాచలాం శ్రద్ధామ్ - తస్య తస్య శ్రద్ధామ్ అచలాం
their faith is (made) steady
విదధామ్యహమ్- I am making

Sloka summary:

"Whichever form of a Deity, whichever devotee with faith wants to worship, I am making their faith steady to that Deity." || 21||

A man unable to wait to attain liberation may resort to worship other Deities. Whichever Deity one wants to worship, Bhagavan facilitates that worship. Through that worship, He secures the material goods the devotee desires. Worship without desire for fruits could result in attaining liberation too.

Sloka 22

స తయా శ్రద్ధయా యుక్తః తస్యారాధన మీహతే |
లభతే చ తతః కామాన్ మయైవ విహితాన్ హి తాన్ ||22||

స|| సః తయా శ్రద్ధయా తస్య ఆరాధనమ్ ఈహతే |మయా ఏవ విహితాన్ తాన్ కామాన్ హి తతః లభతే ||22||

Sloka meanings:

స తయా శ్రద్ధయా యుక్తః- He imbued with faith
( కోరికలతో ఇతర దేవతలనారాధించు వాడు)
తస్య ఆరాధన మీహతే - worshipping those Deities .
లభతే చ తతః కామాన్ - attains his desires ( through those Deities),
మయైవ విహితాన్ హి తాన్ - which are dispensed by Me only

Sloka summary:

"Imbued with faith, he worships those Deities and attains his desires through those Deities, which are dispensed by Me only." ||22||

Effectively Bhagavan is saying: "All the Deities are forms of Me. Worship of them, in reality, is worship of Me. A worshipper's desires are fulfilled through the Deities by Me alone, since the Deities are my own forms."

Sloka 23

అన్తవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ |
దేవాన్ దేవయజో యాన్తి మద్భక్తా యాన్తి మామపి ||23||

స||| అల్పమేధసామ్ తేషామ్ తత్ ఫలమ్ తు అన్తవత్ భవతి | దేవ యజః దేవాన్ యాన్తి | మద్భక్తాః ఆమ్ అపి యాన్తి ||23||

Sloka meanings:

అల్పమేధసామ్ తేషామ్ - people of poor intellect
తేషామ్ తత్ ఫలమ్ తు అన్తవత్ భవతి - The fruits obtained by them are perishable.
దేవ యజః దేవాన్ యాన్తి - worshippers of Deities reach those Deities.
మద్భక్తాః ఆమ్ అపి యాన్తి - My devotees reach Me.

Sloka summary:

"The fruits obtained by worshipping Deities by the people of poor intellect are perishable. Worshippers of Deities reach those Deities. My devotees reach Me." || 23||

Earlier we heard that taking refuge in Bhagavan enables one to overcome their natures. We wondered why everybody does not take refuge in Him. That is because their ignorance overpowers Knowledge. Here too, the question can be asked: If worshipping Bhagavan enables one to reach Him, why do people resort to worshipping other Deities and attain lesser results? This is answered in sloka 24.

Sloka 24

శ్రీభగవానువాచ
అవ్యక్తం వ్యక్తి మాపన్నం మన్యన్తే మామబుద్ధయః |
పరం భావమజానన్తో మమావ్యయమనుత్తమమ్ ||24||

స|| అవ్యయమ్ అనుత్తమమ్ పరం మమ భావం అజానన్తః అబుద్ధయః అవ్యక్తమ్ మామ్ వ్యక్తిం ఆపన్నమ్ మన్యతే ||24||

Sloka meanings:

అబుద్దయః - The unintelligent ones
మమ భావం అజానన్తః - not knowing My nature
అవ్యక్తమ్ మామ్ - the unmanifested form of Me
వ్యక్తం ఆపన్నం మన్యతే - think of Me as one with a form

Sloka summary:

"The unintelligent ones, not knowing My nature which is imperishable and unsurpassable Supreme, think of Me as one with a form." ||24||

People not knowing the true form of Bhagavan, imagine Him as one embodied form and immerse themselves in worshipping other deities.

What is the form of Bhagavan? It is avyaktam -unmanifest, avyayam- eternal.

Imagining and installing Bhagavan's formless nature in the mind is certainly difficult. When people are enveloped by Maya, it is even more difficult. We hear this again in Sloka 25.
Sloka 25

నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః |
మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్ ||25||

స|| యోగమాయా సమావృతః అహం సర్వస్య ప్రకాశః న| మూఢః అయం లోకః మామ్ అజమ్ అవ్యయమ్ నాభిజానాతి ||25||

Sloka meanings:

నాహం ప్రకాశః సర్వస్య - I am not manifest (visible) to all, ( why?)
యోగమాయాసమావృతః - being enveloped by Yoga Maya.
మూఢోఽయం నాభిజానాతి - The deluded ones do not know this.
మామజమవ్యయమ్ - Me as one birthless and unperishable

Sloka summary:

"Being veiled by Maya, I am not manifest to all. The deluded ones do not know Me, who is birthless and unperishable." ||25||

 

Sloka 26

వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున |
భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన ||26||

స|| హే అర్జునా! అహమ్ సమతీతాని వర్తమానాని చ భవిష్యాణి చ భూతాని వేద | మాంతు కశ్చన న వేద ||26||

Sloka meanings:

వేదాహం సమతీతాని - సమతీతాని అహం వేద -
I know the past
వర్తమానాని చ అర్జున - Oh Arjuna (I know) the present too
భవిష్యాణి చ భూతాని - I know the future things
మాం తు వేద న కశ్చన - but no one knows Me

Sloka summary:

"Oh Arjuna, I know the past and the present, as well as the future.
But no one knows Me. ||26||

Sloka 27

ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత |
సర్వభూతాని సమ్మోహం సర్గే యాన్తి పరంతప ||27||

స|| హే పరన్తప ! భారత ! సర్గే ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వ మోహేన సర్వభూతాని సమ్మోహమ్ యాన్తి ||27||

Sloka meanings:

ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన- born of desire and aversion
ద్వన్ద్వమోహేన - deluded by the dualities
సర్వభూతాని సమ్మోహం - All beings are confounded
సర్గే యాన్తి - attain at the time of their birth.

Sloka summary:

"All beings from their birth are confounded by the delusion of dualities born out of desire and aversion." ||27||

Because of the delusion caused by dualities, which are born out of desire and aversion, people are confounded or bewildered from birth. So how does one get out of the dualities? This we hear in sloka 28.

Sloka 28

యేషామ్ త్వన్తగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ |
తే ద్వన్ద్వ మోహనిర్ముక్తా భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః ||28||

స||పుణ్యకర్మణాం ఏషాం జనానాం పాపం తు అన్తగతమ్ తే ద్వన్ద్వమోహ నిర్ముక్తా ధృఢవ్రతాః మాం భజన్తే ||28||

Sloka meanings:

పుణ్యకర్మణాం- people of virtuous deeds
ఏషాం జనానాం పాపం తు అన్తగతమ్ - these peoples sins come to an end
తే ద్వన్ద్వ మోహనిర్ముక్తా - they, having been freed of the delusion of dualities
భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః - worship Me with firm conviction

Sloka summary:

"The people of virtuous deeds whose sins have come to an end, they, having been freed of delusions of dualities, worship Me with firm conviction" ||28||

Here again Krishna reiterates that freed of the delusion of dualities, one should worship Him with conviction. So what is the result of such worship with conviction? That is stated in Sloka 29.
.
Sloka 29

జరామరణ మోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతన్తి యే|
తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్ ||29||

స|| యే జరామరణ మోక్షాయ మామ్ ఆశ్రిత్య యతన్తి, తే కృత్స్నమ్ అధ్యాత్మం అఖిలం కర్మ చ తత్ బ్రహ్మ (ఇతి) విదుః ||29||

Sloka meanings:

జరామరణ మోక్షాయ - for becoming free from birth and death
మామాశ్రిత్య యతన్తి యే- who strive by taking refuge in Me
కృత్స్నమ్ అధ్యాత్మం - the unlimited embedded Self
అఖిలం కర్మ చ - ( as well as) all actions (to know Self)
తత్ బ్రహ్మ (ఇతి) విదుః - they know it as Brahman .

Sloka Summary:

"Those who strive to become free of birth and death by taking refuge in Me know the unlimited, embedded Self as well as all the actions leading to discovery of Self as Brahman itself." ||29||

In Jnyana Yoga (4.24) it is said:
బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మహవిః బ్రహ్మాగ్నౌబ్రహ్మణాహృతమ్|
బ్రహ్మైవ తేన గన్తవ్యం బ్రహ్మకర్మ సమాధినా ||4.24||

Which means that the one in the state of realization sees everything—the means of sacrificial offering, the oblation placed in the fire—as Brahman. Here in 7.29 as well, the one who takes refuge in Him, sees the Self and all actions leading to discovery of the Self as Brahman.

Sloka 30
.
శ్రీభగవానువాచ
సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః |
ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః ||30||

స|| యే స అధిభూతాధిదైవమ్ స అధియజ్ఞం చ మామ్ విదుః తే ప్రయాణకాలే అపి చ యుక్త చేతసః మామ్ విదుః ||30||

Sloka meanings:

సాధిభూతాధిదైవం మాం - (those who think of ) Me on the physical and divine plane
సాధియజ్ఞం చ యే విదుః - know Me as being part of the sacrifices,
ప్రయాణకాలేఽపి చ తే - they ,even at the time of death
మాం విదుర్యుక్తచేతసః - తే మాం ఉక్త చేతసః విదుః
with a mind established in Me know that

Sloka summary:

"Those who know Me, along with my existence on the physical and divine planes, know Me as being part of the sacrifices. They (such people), with a mind established in Me, know that even at the time of death ||30||.

Here Adhibhutam means anything that is perishable or mutable in the sense of thaty which decays. Adhidaivam means the first embodied being, who is also called Purusha, who exists in the divine plane. Knowing that Adhibhuta , Adhidaivam and Adhi Yagnya are all same Supreme Being is an ultimate realization. The one who realizes that is a "Jivanmukta", the one who attained liberation while living in this world. Krishna says that one who knows Him as Adhibhuta and Adhidaivam will remember Him to be so even at the time of his death.

This chapter reveals the Bhagavan as eight fold nature which is called Apara , the inferior form, as well as the individual soul which is called Para, the superior form. One who realizes the superior form while being in full control of the inferior man, is the one who realizes the ultimate truth.

||om tat sat||